Spring naar inhoud

 

RememberMe.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg, uitvaartmuziek, tips
‘Welke muziek is gepast?’ Dat is een vraag die ik vaak hoor als ik met nabestaanden om de tafel zit om een afscheidsdienst voor te bereiden. ‘Wat staat er in de top tien wat we zouden kunnen gebruiken?’ Eerlijk waar, ik zou het niet weten. Ik ken natuurlijk wel wat namen maar kijk nooit naar een top tien of twintig. Ik kijk naar wat de mensen raakt. Speciaal voor RememberMe.nl geef ik zeven handreikingen om geschikte uitvaartmuziek te kiezen die naadloos past bij een afscheidsdienst.

Lees hier mijn nieuwe blog.

© 6 april 2018 | Simone Snakenborg en RememberMe.nl | +31 6 11 16 16 31

 

 

12

Professionele nabijheid, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Ik voel in de uitvaartzorg nogal eens een professionele afstand tot de mensen. Niet zozeer in de persoonlijke begeleiding, maar vooral in de uren van en rond de afscheidsdienst. De tijdsspanne waarop ik diverse medewerkers het meest vaak in touw zie.

Men loopt rechtop, gaat zwijgend voor, handen op de rug, buigt en stapt behoedzaam naar achter. Dat geldt voor crematoriummedewerkers, assistenten, voor uitvaartverzorgers en ook voor voorgangers van afscheidsdiensten. Zo heeft men het geleerd tijdens de opleiding en het is veilig om afstand te nemen van mensen die gezien de omstandigheden anders, meer uitgesproken, kunnen reageren dan zij doorgaans doen.

Dit is een houding die mijzelf niet goed past. Toen ik begon als ritueelbegeleider en ik zag dat de medewerkers om mij heen in de 'afstandmodus' stonden, voelde ik mezelf erg ongemakkelijk worden en schoot ik 'op slot'. Na toch de nodige keren zo te hebben gestunteld bij het ontvangen van de familie, kwam ik erachter waar dit aan ligt: ik zoek naar professionele nabijheid tot de mensen. Ik kan die afstand niet nemen.

Respect toon je door jezelf te zijn en in alles wat je doet en zegt te tonen dat de ander - de overledene en de familie - op dit moment het belangrijkste is.

In de voorbereiding en ook tijdens een afscheidsdienst ben ik er voor de mensen vanuit mijn gevoel. En mijn gevoel zegt dat ik soms nabij nodig ben. Niet om één van de familieleden te worden en met ze mee te huilen en lachen. Maar wel om ze te laten zien dat ik hun verdriet, ongemakkelijkheid of andere emoties zie. Niet in het gelid, maar even oogcontact, een hand op de schouder, een lach. Ik merk dat het mensen ontspant en ook mijzelf. Ik mag zijn wie ik ben.

Soms zie ik gelijkgestemde collega's aan het werk en dan haal ik opgelucht adem. Ook op de dag van de uitvaart mogen medewerkers wat mij betreft professioneel nabij zijn. Graag zelfs. Ze hoeven geen kleed van waardigheid om te slaan uit eervol respect voor de overledene. Respect toon je door jezelf te zijn en in alles wat je doet en zegt te tonen dat de ander - de overledene en de familie - op dit moment het belangrijkste is. Door professioneel zorgzaam en gastvrij te zijn.

Ik zoek naar -  nee, ik pleit voor professionele -  nabijheid in de uitvaartzorg. Wie doet mee?

© 1 april 2018 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

Op zaterdag 11 november 2017 was ik aanwezig bij een lezing van Stichting De Horizon Tilburg, een lotgenotengroep in Tilburg, geleid door vrijwilligers die uit eigen ervaring weten hoe onbeschrijfelijk moeilijk het is om met zelfdoding geconfronteerd te worden.

Het was een afscheidslezing van voorzitter Herman Mandemakers, die het stokje doorgeeft aan andere vrijwilligers binnen de stichting.

Extra schepje er bovenop

De lezing ging over het verdriet én de veerkracht van nabestaanden. Rouw na een zelfdoding is zwaar. "Natuurlijk is het gewicht niet te meten, maar nabestaanden die rouwen om iemand die heeft gekozen voor zelfdoding ervaren dit als een extra schepje er bovenop", aldus Herman, die zelf in 2000 zijn dochter van zeventien heeft verloren aan zelfdoding.

Luisteren, luisteren, luisteren

De Horizon was zo gastvrij om mij toe te laten in hun midden. "Ik kom me openstellen voor jullie en alleen maar luisteren", lichtte ik mijn aanwezigheid toe. 'Is dat OK?"  "Alleen maar?", vroeg Herman. "Ik leid de mensen voor onze gespreksgroepen op in drie dingen: luisteren, luisteren en luisteren. Dat is echt het allerbelangrijkste."

"Hé, hoe gaat het?"

Uitgebreid werd er die middag gesproken over hoe nabestaanden soms worden benaderd door buitenstaanders. Een onschuldige vraag als "Hé, hoe gaat het?" kan keihard binnenkomen. Omdat het bijvoorbeeld vandaag helemaal niet goed gaat of nu niet het moment om hierover te praten. Soms hebben nabestaanden ook het gevoel dat de vragensteller eigenlijk niet zit te wachten op het antwoord. Zo'n algemene begroeting kan mensen uit balans brengen en boos maken. Veel aanwezigen beaamden dat.

Liever vragen dan zwijgen

Maar hoe dan wel? Hoe vinden nabestaanden het dan wel prettig om benaderd te worden? Niets zeggen, is nóg erger. Alles is beter dan niets zeggen, was de conclusie van die middag. Dood zwijgen is verschrikkelijk, je voelt je zo eenzaam als mensen na een jaar, of twee, drie, vijf helemaal niets meer vragen.

Natuurlijk, het is lastig voor buitenstaanders om de goede toon te vinden. Zij voelen zich vaak ongemakkelijk en het is ook niet altijd af te lezen aan het gezicht van een nabestaande hoe hij of zij zich voelt. Maar het is wel goed dat zij zich realiseren hoe rauw hun begroeting kan klinken.

Het was een bijzondere middag in november. "Hoe is het ermee?" zijn voor mij gaan klinken als vier woorden met een diepere reikwijdte dan ooit tevoren.

Voor meer informatie: Stichting De Horizon Tilburg.

© 12 november 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

 

afscheid, persoonlijkk, ritueel, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

In onze maatschappij worden wij opgevoed als consumenten. Alles kiezen wij: van de kleur van onze broek, pen of bankstel tot onze uitvaart. We weten niet anders meer dan dat we veel materiele en immateriële zaken zelf kunnen bepalen of beïnvloeden, soms met één enkele muisklik. Zeker als we iets kopen en ervoor betalen, dan willen we iets te kiezen hebben. Kiezen maakt dat wij ergens onze individuele stempel op kunnen drukken. Zo gaat het in ons leven en zo gaat het niet anders rond ons sterven.

Leer hier mijn artikel in het Mariënburg Magazine, jaargang 34, nummer 4 (oktober 2017).

1 oktober 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Mariënburg Magazine | +31 6 11 16 16 31

rouwen, rouw, de Volkskrant, video, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding, Tilburg

We rouwen tegenwoordig achter de voordeur. We weten van elkaar niet dat we rouwen, of we zijn het na twee maanden alweer vergeten omdat we worden meegevoerd door de orde van de dag.

Sociale media helpen ons om onze deur op een kiertje te zetten. We schrijven van ons af op Facebook, richten een online condoleanceregister op.

Wat is rouw, hoe rauw is rouw en hoe gaan mensen met hun rouwgevoelens om? Bekijk deze fraaie video.

 

(Bron: De Volkskrant, maart 2017)

© 4 september 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

Rememberme.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding, Tilburg

Wanneer ik bij mensen binnenkom, is er vaak spanning. Soms komt het er in grote golven, omdat er in korte tijd veel besproken en besloten moet worden. ‘De rouwbrief moet op tijd weg, willen we een foto en waar had jij die adressen nu?’ En dan kom ik ook nog binnen. Ik stap een snelkookpan in die al aardig op temperatuur is. O, ja: de afscheidsdienst.

Lees hier mijn nieuwe blog op Rememberme.nl.

5 augustus 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

Dag van de rouw
Foto: www.henrietteaandewiel.com

Op 12 juni 2014 riep Henriëtte aan de Wiel in haar eentje deze dag uit tot Dag van de Rouw. En waarom niet? In Nederland kennen we de Dag van de Dans, de Dag van de Aarde, de Dag van de Zorg en een veelheid aan andere Dagen. Dus waarom niet de Dag van de Rouw.

Volgens de bedenkster is dit een dag om "stil te staan bij je dierbare die je verloren bent, je partner, je kind, je zus of broer, je vader of moeder, je opa of oma, je nicht of neef, je maatje, je collega, vriend of vriendin, kennis, je huisdier of wie of wat dan ook." Een dag in aanvulling op Allerzielen, zonder label van een religie, maar bedoeld voor iedereen.

 Maar waarom kan er niet een keer aandacht zijn voor de rouwende zelf?

Natuurlijk biedt zo'n dag een mooie gelegenheid om tijd en ruimte te maken voor herdenken en herinneren. in aanvulling op Allerzielen, Wereld Lichtjes Dag. Moederdag, Vaderdag,  iemands sterf- of verjaardag of een andere betekenisvolle dag.

Maar, dan stel ik me de vraag:  waarom kan er niet eens aandacht zijn voor het rouwen en de rouwende zelf? Rouwen is steeds meer een privéaangelegenheid geworden dat plaatsvindt achter de voordeur. De omgeving verwacht dat de rouwende een paar maanden na de uitvaart er wel weer 'overheen' is.  En aan de buitenkant lijkt dat misschien ook zo. Het werk is opgepakt, de kinderen worden weer van school gehaald, de tennisclub bezocht.

Terwijl de rouwende weet; niets is minder waar. Over rouwen kom je niet zomaar heen. Het verdriet verweeft zich met je leven, steekt gaandeweg minder vaak de kop op. Dat wel. Maar het blijft in je vezels aanwezig.

Daarom: laat de Dag van de Rouw een dag zijn waarop wij om ons heen kijken naar rouwenden in onze omgeving. Om eens op bezoek te gaan of te bellen en te luisteren naar hun verhaal. Want dat is waarmee wij hen kunnen helpen: aanwezig zijn en luisteren.

Laat de Dag van de Rouw een dag zijn voor iedereen die rouwt om een verlies van mensen, dieren en dingen. Ik ben vóór!

Meer informatie: Dag van de Rouw

© 12 juni 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31    

Rouwen, hier heb ik helemaal geen tijd voor, Nieuwwij.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Rouwen is een persoonlijk proces dat steeds vaker tevoorschijn komt van achter de voordeur en in het openbaar gaat leven. En dus verschijnen er persoonlijke rouwverslagen, zoals bijvoorbeeld de roman 'Daniëlle, Hier heb ik helemaal geen tijd voor ' van Lilian Boudewijn-Slaats.

Lees hier mijn recensie op Nieuw Wij van het boek dat ik in één adem uitlas.

6 mei 2017 | Simone Snakenborg en Nieuwwij

2

Had mijn moeder dat boek maar - Vingerafdruk van verdret, Siimome Snakenborg Ritueelbegeleiding
Vingerafdruk van verdriet - Manu Keirse

In 2004 overleed mijn stiefvader op geheel onverwachte wijze. Ik wist vier dagen dat ik voor de derde keer zwanger was, leefde in hoop en onzekerheid na twee vroeggeboortes, toen het nieuws kwam dat hij een ernstige hersenbloeding had gekregen. De dagen tussen de bloeding en zijn overlijden verliepen snel en chaotisch. Ik heb nooit afscheid van hem kunnen nemen, laat staan hem kunnen vertellen dat er dit keer misschien wel een kleinkind op komst was.

Het jaar erna kan ik me eigenlijk niet meer zo goed herinneren hoe ik me voelde ... Vrijwel direct na zijn overlijden was ik de regelstand geschoten. Voelde me als enige binnen de familie geroepen om hem te wassen, de uitvaart te regelen en aandacht te hebben voor mijn moeder. Na een aantal maanden begon mijn zwangerschap bovendien steeds vastere vormen aan te nemen. Ik leefde tussen verdriet, ongeloof en blijdschap. Totdat uiteindelijk mijn buik het voor het zeggen kreeg en de blijdschap voor het nieuwe leven me van het verdriet afleidde en me het nieuwe leven introk.

Een 'goed' rouwproces?

Of dat nou een 'goed' rouwproces was? Volgens het boek 'Vingerafdruk van verdriet' van Manu Keirse en volgens de hedendaagse theorieën over rouwverwerking is ieder rouwproces persoonlijk en passend bij ieder situatie. Ik had in het jaar ervoor twee kinderen verloren. Het rouwen om een vader (weliswaar ook te vroeg overleden) voelde voor mij 'natuurlijker'. "Het is voor mij makkelijker om een ouder te verliezen dan een kindje", antwoordde ik in die tijd als mij werd gevraagd hoe het met mij ging. Dus, bij mijn weten pakte ik de draad van het leven weer aardig snel op, en dat voelde goed voor mij. Natuurlijk had ik verdriet en was er ook onvrede met de onafheid van het afscheid. Zo jammer dat ik hem nooit met woorden heb kunnen bedanken voor zijn goede zorgen. Maar ik weet dat hij zo nu en dan bij mij is. En heb later een en ander op mijn manier uitgesproken en uitgepraat.

Rouw in golven

Voor mijn moeder verliep het rouwproces heel anders. Zeker een jaar was zij ondergedompeld in groot verdriet. Had ik toen haar het boek van Manu Keirse maar kunnen geven. Een rouwproces omschrijft hij als een proces - met een begin, midden en einde - dat zich voltrekt in golven. Het verdriet dat er soms is, dan weer niet. Eerst in vele hoge golven achter elkaar, later met meer vlakke stukken, met op onverwachte momenten een tsunami van verdriet of andere rouwgevoelens.

Had ik haar het boek maar kunnen aanreiken. Zodat ze dat jaar had kunnen lezen dat het zou overgaan. Dat wonden littekens kunnen worden en de golven van rouw zich met steeds grotere tussenposen zouden laten zien.

Dat rouwen praten en uiten is, steeds maar opnieuw. Over de gebeurtenissen rond het korte ziekbed, rond het waken, de reeks van nieuwe hersenbloedingen, het regelen dat we nog afscheid konden nemen, het te laat zijn van ons en het onverbiddelijke sterven van hem. Ik heb zeker een jaar lang na het overlijden van mijn stiefvader haar één keer per week gebeld. En haar alleen maar laten praten. Steeds een uur lang. Alleen maar woorden over toen, wat wel en wat niet. En heel af en toe kwam dan de vraag: "Wat vind jij?" Maar voordat ik een halve zin had kunnen antwoorden, kwamen dan weer nieuwe woorden. Wat bijzonder om te lezen dat ik, toen onwetend, haar hiermee zo geholpen heb.

het boek Vingerafdruk van verdriet is een bron van herkenning en thuiskomen. Aanrader voor iedereen die te maken heeft gehad met een verlies van een naaste en steun en houvast zoekt bij het verloop van hun rouwproces.

© 26 april 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 06-11.16.16.31

Pasen, Pesach, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Het paasfeest is van oorsprong in ons deel van de wereld het feest van het nieuwe leven. De basis voor het Pasen dat wij kennen is vermoedelijk een voorchristelijke lentefeest, waaruit het christendom bepaalde symbolen heeft gebruikt. Het christelijke paasfeest zelf heeft zijn oorsprong in het joodse Pesach.

Wat zoekt gij de levenden bij de doden? Hij is hier niet, maar Hij is opgestaan (Lucas 24 : 5b - 6a).

Het christelijke Pasen viert dat de joodse leermeester Jezus is opgestaan uit de dood.  Voor mensen die een naaste hebben verloren aan het leven is dit een gevoelige uitspraak.

Hoezo; uit de dood opgestaan? Ik mis je zo en ik zal je nooit meer terugzien, voelen, omhelzen, naar je stem luisteren, je handen kunnen vastpakken? Hoe kan er iemand uit de dood zijn opgestaan.

De omstandigheden die de bijbel beschrijft rond de wedergeboorte van Jezus zijn niet heel gedetailleerd. Toch zijn de teksten eensgezind over het wonder dat heeft plaatsgevonden.

Maar waar of niet waar: het christelijke Paasfeest kan ons een inzicht meegeven.

Een lieve dode is niet weg,
als het leven hem heeft weggenomen.
Hij blijft aan jou verbonden en jij aan hem.

Een lieve dode leeft voort in jouw hart.
Zij is er ook nu, heeft een stem in jouw binnenste.
Omdat jij er bent.

Laat Pasen het feest van het nieuw leven zijn.
Hoe weerbarstig en vol tranen soms.
Maar laat het er zijn.
Om jou.

Dat wens ik jou toe.

© 16 april 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleidng | 06-11.16.16.31