Dag van de rouw
Foto: www.henrietteaandewiel.com

Op 12 juni 2014 riep Henriëtte aan de Wiel in haar eentje deze dag uit tot Dag van de Rouw. En waarom niet? In Nederland kennen we de Dag van de Dans, de Dag van de Aarde, de Dag van de Zorg en een veelheid aan andere Dagen. Dus waarom niet de Dag van de Rouw.

Volgens de bedenkster is dit een dag om "stil te staan bij je dierbare die je verloren bent, je partner, je kind, je zus of broer, je vader of moeder, je opa of oma, je nicht of neef, je maatje, je collega, vriend of vriendin, kennis, je huisdier of wie of wat dan ook." Een dag in aanvulling op Allerzielen, zonder label van een religie, maar bedoeld voor iedereen.

 Maar waarom kan er niet een keer aandacht zijn voor de rouwende zelf?

Natuurlijk biedt zo'n dag een mooie gelegenheid om tijd en ruimte te maken voor herdenken en herinneren. in aanvulling op Allerzielen, Wereld Lichtjes Dag. Moederdag, Vaderdag,  iemands sterf- of verjaardag of een andere betekenisvolle dag.

Maar, dan stel ik me de vraag:  waarom kan er niet eens aandacht zijn voor het rouwen en de rouwende zelf? Rouwen is steeds meer een privéaangelegenheid geworden dat plaatsvindt achter de voordeur. De omgeving verwacht dat de rouwende een paar maanden na de uitvaart er wel weer 'overheen' is.  En aan de buitenkant lijkt dat misschien ook zo. Het werk is opgepakt, de kinderen worden weer van school gehaald, de tennisclub bezocht.

Terwijl de rouwende weet; niets is minder waar. Over rouwen kom je niet zomaar heen. Het verdriet verweeft zich met je leven, steekt gaandeweg minder vaak de kop op. Dat wel. Maar het blijft in je vezels aanwezig.

Daarom: laat de Dag van de Rouw een dag zijn waarop wij om ons heen kijken naar rouwenden in onze omgeving. Om eens op bezoek te gaan of te bellen en te luisteren naar hun verhaal. Want dat is waarmee wij hen kunnen helpen: aanwezig zijn en luisteren.

Laat de Dag van de Rouw een dag zijn voor iedereen die rouwt om een verlies van mensen, dieren en dingen. Ik ben vóór!

Meer informatie: Dag van de Rouw

© 12 juni 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31    

Rouwen, hier heb ik helemaal geen tijd voor, Nieuwwij.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Rouwen is een persoonlijk proces dat steeds vaker tevoorschijn komt van achter de voordeur en in het openbaar gaat leven. En dus verschijnen er persoonlijke rouwverslagen, zoals bijvoorbeeld de roman 'Daniëlle, Hier heb ik helemaal geen tijd voor ' van Lilian Boudewijn-Slaats.

Lees hier mijn recensie op Nieuw Wij van het boek dat ik in één adem uitlas.

6 mei 2017 | Simone Snakenborg en Nieuwwij

2

Had mijn moeder dat boek maar - Vingerafdruk van verdret, Siimome Snakenborg Ritueelbegeleiding
Vingerafdruk van verdriet - Manu Keirse

In 2004 overleed mijn stiefvader op geheel onverwachte wijze. Ik wist vier dagen dat ik voor de derde keer zwanger was, leefde in hoop en onzekerheid na twee vroeggeboortes, toen het nieuws kwam dat hij een ernstige hersenbloeding had gekregen. De dagen tussen de bloeding en zijn overlijden verliepen snel en chaotisch. Ik heb nooit afscheid van hem kunnen nemen, laat staan hem kunnen vertellen dat er dit keer misschien wel een kleinkind op komst was.

Het jaar erna kan ik me eigenlijk niet meer zo goed herinneren hoe ik me voelde ... Vrijwel direct na zijn overlijden was ik de regelstand geschoten. Voelde me als enige binnen de familie geroepen om hem te wassen, de uitvaart te regelen en aandacht te hebben voor mijn moeder. Na een aantal maanden begon mijn zwangerschap bovendien steeds vastere vormen aan te nemen. Ik leefde tussen verdriet, ongeloof en blijdschap. Totdat uiteindelijk mijn buik het voor het zeggen kreeg en de blijdschap voor het nieuwe leven me van het verdriet afleidde en me het nieuwe leven introk.

Een 'goed' rouwproces?

Of dat nou een 'goed' rouwproces was? Volgens het boek 'Vingerafdruk van verdriet' van Manu Keirse en volgens de hedendaagse theorieën over rouwverwerking is ieder rouwproces persoonlijk en passend bij ieder situatie. Ik had in het jaar ervoor twee kinderen verloren. Het rouwen om een vader (weliswaar ook te vroeg overleden) voelde voor mij 'natuurlijker'. "Het is voor mij makkelijker om een ouder te verliezen dan een kindje", antwoordde ik in die tijd als mij werd gevraagd hoe het met mij ging. Dus, bij mijn weten pakte ik de draad van het leven weer aardig snel op, en dat voelde goed voor mij. Natuurlijk had ik verdriet en was er ook onvrede met de onafheid van het afscheid. Zo jammer dat ik hem nooit met woorden heb kunnen bedanken voor zijn goede zorgen. Maar ik weet dat hij zo nu en dan bij mij is. En heb later een en ander op mijn manier uitgesproken en uitgepraat.

Rouw in golven

Voor mijn moeder verliep het rouwproces heel anders. Zeker een jaar was zij ondergedompeld in groot verdriet. Had ik toen haar het boek van Manu Keirse maar kunnen geven. Een rouwproces omschrijft hij als een proces - met een begin, midden en einde - dat zich voltrekt in golven. Het verdriet dat er soms is, dan weer niet. Eerst in vele hoge golven achter elkaar, later met meer vlakke stukken, met op onverwachte momenten een tsunami van verdriet of andere rouwgevoelens.

Had ik haar het boek maar kunnen aanreiken. Zodat ze dat jaar had kunnen lezen dat het zou overgaan. Dat wonden littekens kunnen worden en de golven van rouw zich met steeds grotere tussenposen zouden laten zien.

Dat rouwen praten en uiten is, steeds maar opnieuw. Over de gebeurtenissen rond het korte ziekbed, rond het waken, de reeks van nieuwe hersenbloedingen, het regelen dat we nog afscheid konden nemen, het te laat zijn van ons en het onverbiddelijke sterven van hem. Ik heb zeker een jaar lang na het overlijden van mijn stiefvader haar één keer per week gebeld. En haar alleen maar laten praten. Steeds een uur lang. Alleen maar woorden over toen, wat wel en wat niet. En heel af en toe kwam dan de vraag: "Wat vind jij?" Maar voordat ik een halve zin had kunnen antwoorden, kwamen dan weer nieuwe woorden. Wat bijzonder om te lezen dat ik, toen onwetend, haar hiermee zo geholpen heb.

het boek Vingerafdruk van verdriet is een bron van herkenning en thuiskomen. Aanrader voor iedereen die te maken heeft gehad met een verlies van een naaste en steun en houvast zoekt bij het verloop van hun rouwproces.

© 26 april 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 06-11.16.16.31

Pasen, Pesach, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Het paasfeest is van oorsprong in ons deel van de wereld het feest van het nieuwe leven. De basis voor het Pasen dat wij kennen is vermoedelijk een voorchristelijke lentefeest, waaruit het christendom bepaalde symbolen heeft gebruikt. Het christelijke paasfeest zelf heeft zijn oorsprong in het joodse Pesach.

Wat zoekt gij de levenden bij de doden? Hij is hier niet, maar Hij is opgestaan (Lucas 24 : 5b - 6a).

Het christelijke Pasen viert dat de joodse leermeester Jezus is opgestaan uit de dood.  Voor mensen die een naaste hebben verloren aan het leven is dit een gevoelige uitspraak.

Hoezo; uit de dood opgestaan? Ik mis je zo en ik zal je nooit meer terugzien, voelen, omhelzen, naar je stem luisteren, je handen kunnen vastpakken? Hoe kan er iemand uit de dood zijn opgestaan.

De omstandigheden die de bijbel beschrijft rond de wedergeboorte van Jezus zijn niet heel gedetailleerd. Toch zijn de teksten eensgezind over het wonder dat heeft plaatsgevonden.

Maar waar of niet waar: het christelijke Paasfeest kan ons een inzicht meegeven.

Een lieve dode is niet weg,
als het leven hem heeft weggenomen.
Hij blijft aan jou verbonden en jij aan hem.

Een lieve dode leeft voort in jouw hart.
Zij is er ook nu, heeft een stem in jouw binnenste.
Omdat jij er bent.

Laat Pasen het feest van het nieuw leven zijn.
Hoe weerbarstig en vol tranen soms.
Maar laat het er zijn.
Om jou.

Dat wens ik jou toe.

© 16 april 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleidng | 06-11.16.16.31

afscheid uitvaarten Tilburg Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Op Aswoensdag, 1 maart 2017, zijn de veertig vastendagen begonnen. Een Rooms-katholiek gebruik om te matigen in eten, drinken en genotsmiddelen als voorbereiding op het Paasfeest. De laatste jaren zien we een opmars van dit ritueel. Niet zozeer onder katholieken, maar onder bewust gelovige, meestal jongere, christenen. Vasten als bewuste adempauze in een tijd van 24/7 online zijn tussen fast moving consumer goods.

Lees hier mijn nieuwe blog op Nieuwwij.nl

4 maart 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Nieuwwij.nl

De kracht van het nieuwe ritueel, Uitvaartbegeleiding, Uitvaartleiding, Uitvaartspreker, Afscheidsdienst, Ritueelbegeleiding, Rituelen, Ritueel, In memoriam, Levensverhaal, Uitvaartteksten, Uitvaartspeech, uitvaarttoespraak, Begrafenis, Crematie, Dood, Overlijden, Afscheid, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Wat is dat toch? Dat steeds meer uitvaartdiensten worden verzorgd door sprekers van buitenaf, voorgangers, afscheidsbegeleiders? Dat er zaadjes worden geplant, duiven losgelaten, linten doorgeknipt, handen vastgehouden. Is dat een bevlieging van deze tijd of gaat dit de uitvaart van de toekomst worden?

Lees hier mijn nieuwste blog op Nieuwwij.nl.

21 februari 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Nieuwwij.nl

2

Met de veranderende positie van de kerk in de samenleving heeft Nederland vanaf 1995 een specialist in rituelen erbij gekregen: de ritueelbegeleider, of in het Engels: de 'civil celebrant'. Deze vakspecialist voorziet in de behoefte om scharniermomenten in het leven, zoals een relatiebevestiging, huwelijk, doop, verwelkoming in het leven of een afscheid te markeren in een samenzijn en aan de hand van een ritueel vorm en diepgang te geven. Het is veelal een hogeropgeleide, die los van een kerkelijke instantie werkt, met name in de uitvaart- en huwelijksbranche. In de uitvaartzorg heet een ritueelbegeleider ook wel een uitvaart(bege-)leider of woorddienstbegeleider. In dit blog vind je antwoord op de vragen die mij geregeld gesteld worden tijdens mijn werk.

Is een ritueelbegeleider religieus?

Een ritueelbegeleider wordt vaak opgezocht als er geen band is met een kerk en werkt onafhankelijk van een bepaalde religieuze instelling. Dit betekent echter niet dat ritueelbegeleiding per definitie niet religieus zou zijn. Ritueelbegeleiders zoeken naar de zingevingservaringen van de betrokkenen zelf en geven deze vorm. Vanuit de praktijk, in het katholieke zuiden, merk ik juist heel vaak dat religie de basis vormt van de afscheidsdienst of het persoonlijke ritueel dat ik begeleid. Meestal werk ik los van een kerkelijke instantie en soms is er wel een samenwerking, bijvoorbeeld als er een uitvaartdienst in de kerk en het crematorium wordt gehouden.

Verder hebben ritueelbegeleiders soms op persoonlijke basis een band met een bepaalde kerk, als gemeenschapslid of omdat ze er werkzaam zijn als pastoraal werker of dominee. Ikzelf ben verbonden aan EkklesiaTilburg.nl als voorganger en actief vrijwilliger.

Moet je per se nieuwe rituelen bedenken?

Een ritueelbegeleider zie ik niet als iemand die 'alleen maar' nieuwe rituelen creëert. Het kan, het ligt open om een nieuw ritueel vorm te geven, In de voorbereiding ontstaan rituelen bijna als vanzelf. Tijdens een gesprek 'is' een ritueel er ineens. Maar ik merk juist ook dat mensen zoeken naar en houvast vinden in oude rituelen, zoals bijvoorbeeld een absoute of een doop.

Herinneren, loslaten en uitzien
Bij afscheidsdiensten geldt wat mij betreft bovendien dat het gehele samenzijn het ritueel vormt. Een afscheid is een proces van herinneren naar loslaten en uitzien. Samen herinneren we ons de fragmenten van iemands leven die we kennen, we laten iemands lichaam los en we zien uit naar een 'nieuwe wereld' waar de overledene en de nabestaanden vertrouwen dat hij of zij nu is. Dat is de choreografie waarlangs een afscheidsritus zich wat mij betreft beweegt.

Wat is een ritueel?

Een ritueel definieer ik als een compositie van stilistische handelingen waaraan de betrokken personen een bijzondere betekenis en waarde geven. Een ritueel is een proces in het klein, waarmee het ‘grote proces’ dat wordt ‘uitgebeeld’ of gemarkeerd in een bepaald licht kan worden gezet. Door het ritueel in een bepaald licht te zetten, wordt ook het ‘grote proces’ waarvoor het ritueel een symbool is op deze wijze gekleurd. Het is daarom belangrijk om een ritueel te kiezen en vorm te geven die past bij de persoonlijke situatie van de betrokkenen. Niet de situatie vraagt om het ritueel maar de mens in de situatie. Een belangrijke stap in de voorbereiding is om zuiver te bepalen wat de specifieke achtergronden bij het ritueel zijn en wat wordt gewenst dat het ritueel mag brengen.

Is ritueelbegeleiding duur?

Ritueelbegeleiding bij afscheid is een vorm van uitvaartzorg die gedekt wordt door de uitvaartverzekering. De ritueelbegeleider verzorgt een gedeelte van uitvaartbegeleiding. Er is daarom een nauwe samenwerking tussen ritueelbegeleider en uitvaartverzorger. Ze werken als een team om het afscheid optimaal te stroomlijnen en te regelen.

Voor begeleiding van persoonlijke rituelen worden uiteraard ook kosten in rekening gebracht. Deze zijn vergelijkbaar met die van een kerkelijk ritueel.

Meer informatie

Kijk hier voor meer informatie over wat ik voor jou kan doen.

Meer weten over ritueelbegeleiding?
Kijk dan hier op mijn website of bekijk het filmpje van de LBvR.

Meet & greet: zondag 19 maart 2017

Op zondag 19 maart 2017 sta ik op de uitvaartbeurs 'Licht op de dood'. Ik vind het erg leuk vinden om jou hier te ontmoeten.

Locatie: Duvelhok – Sint Josephstraat 133 – Tilburg
Tijd: 12:00 - 17
 00: uur
Kijk voor meer informatie op: Licht op de dood

Over Simone Snakenborg
Simone Snakenborg (1969) is onafhankelijk ritueelbegeleider en is gespecialiseerd in begeleiding van afscheidsdiensten en persoonlijke rituelen. Ze heeft ruim jaar ervaring als voorganger bij vrijzinnige kerkgemeenschappen zoals EkklesiaTilburg.nl en bij uitvaarten in diverse stijlen. Verder schrijft ze voor Nieuwwij.nl als ritueeldeskundige. Tot aan 2013 werkte Simone als marktonderzoeker bij een aantal bedrijven in Breda.

Simone is lid van de Landelijke Beroepsvereniging voor Ritueelbegeleiders en het Netwerk Sterven en Rouw Midden-Brabant.

© 6 februari 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding, 06-11.16.16.31

Ongeveer zes op de tien uitvaarten in Nederland is tegenwoordig een crematie en dat zullen er in de toekomst alleen nog maar meer worden. Dit betekent dat we steeds vaker voor de keuze worden gesteld wat te doen met de as van de overledene. Vanwege de Nederlandse wetgeving hebben we tenminste vier weken de tijd om de knoop door te hakken. Voor Nieuwwij.nl maakte ik een top 10 van de meest favoriete en opmerkelijke keuzemogelijkheden.

  1. Verstrooien op een apart veldje bij het crematorium of de begraafplaats
  2. Verstrooien op zee of in overig natuurwater
  3. Verstrooien in de lucht, per vliegtuig, helikopter, luchtballon, vuurpijl of buiten de dampkring
  4. Zelf verstrooien
  5. Urn of kunstwerk
  6. Urn begraven
  7. Assieraden
  8. Knuffelurnen
  9. Tatoeages
  10. As eten?

Lees de hele blog op: Nieuwwij.nl

OD, Wegwijs in de Nederlandse uitvaartcultuur, Uitvaartbegeleiding, Uitvaartleiding, Uitvaartspreker, Afscheidsdienst, Ritueelbegeleiding, Rituelen, Ritueel, In memoriam, Levensverhaal, Uitvaartteksten, Uitvaartspeech, uitvaarttoespraak, Begrafenis, Crematie, Dood, Overlijden, Afscheid, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

© Uitgeverij Parthenon

Voor Nieuwwij.nl las ik het boek 'Dood, Wegwijs in de Nederlandste  Uitvaartcultuur'. Een opmerkelijk overzichtswerk van de "Gezusters Dood", de tanthalogen Claudia Venhorst en Brenda Matthijssen. Wordt donderdag 26 januari gepresenteerd. Lees meer op:

De dood in Nederland: van kerk naar keuze

24 januari 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Nieuwwij.nl