Spring naar inhoud

12

Professionele nabijheid, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Ik voel in de uitvaartzorg nogal eens een professionele afstand tot de mensen. Niet zozeer in de persoonlijke begeleiding, maar vooral in de uren van en rond de afscheidsdienst. De tijdsspanne waarop ik diverse medewerkers het meest vaak in touw zie.

Men loopt rechtop, gaat zwijgend voor, handen op de rug, buigt en stapt behoedzaam naar achter. Dat geldt voor crematoriummedewerkers, assistenten, voor uitvaartverzorgers en ook voor voorgangers van afscheidsdiensten. Zo heeft men het geleerd tijdens de opleiding en het is veilig om afstand te nemen van mensen die gezien de omstandigheden anders, meer uitgesproken, kunnen reageren dan zij doorgaans doen.

Dit is een houding die mijzelf niet goed past. Toen ik begon als ritueelbegeleider en ik zag dat de medewerkers om mij heen in de 'afstandmodus' stonden, voelde ik mezelf erg ongemakkelijk worden en schoot ik 'op slot'. Na toch de nodige keren zo te hebben gestunteld bij het ontvangen van de familie, kwam ik erachter waar dit aan ligt: ik zoek naar professionele nabijheid tot de mensen. Ik kan die afstand niet nemen.

Respect toon je door jezelf te zijn en in alles wat je doet en zegt te tonen dat de ander - de overledene en de familie - op dit moment het belangrijkste is.

In de voorbereiding en ook tijdens een afscheidsdienst ben ik er voor de mensen vanuit mijn gevoel. En mijn gevoel zegt dat ik soms nabij nodig ben. Niet om één van de familieleden te worden en met ze mee te huilen en lachen. Maar wel om ze te laten zien dat ik hun verdriet, ongemakkelijkheid of andere emoties zie. Niet in het gelid, maar even oogcontact, een hand op de schouder, een lach. Ik merk dat het mensen ontspant en ook mijzelf. Ik mag zijn wie ik ben.

Soms zie ik gelijkgestemde collega's aan het werk en dan haal ik opgelucht adem. Ook op de dag van de uitvaart mogen medewerkers wat mij betreft professioneel nabij zijn. Graag zelfs. Ze hoeven geen kleed van waardigheid om te slaan uit eervol respect voor de overledene. Respect toon je door jezelf te zijn en in alles wat je doet en zegt te tonen dat de ander - de overledene en de familie - op dit moment het belangrijkste is. Door professioneel zorgzaam en gastvrij te zijn.

Ik zoek naar -  nee, ik pleit voor professionele -  nabijheid in de uitvaartzorg. Wie doet mee?

© 1 april 2018 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

1

Trg aan de natuur, persoonlijk ritueel, nieuw ritueel, ritueelbegeleiding, rozen, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Het werk van een ritueelbegeleider is soms opereren op de vierkante millimeter. Nabestaanden willen graag een persoonlijk en uniek afscheid en samen komen we tot woorden, beelden, muziek, symbolen en rituelen die raken. Het zijn allemaal subtiele ingrediënten van een uitgebalanceerd geheel.

Rituelen die werken zijn er genoeg in onze traditie. Licht aansteken, een reiniging tot vergeving, het laatste afscheid met een hand of een kus op de kist. Binnen onze cultuur voelen ze als vertrouwd en hebben ze een in- en uitwerking op de diepere lagen in onszelf.

Een nieuw, persoonlijk ritueel maak of bedenk je niet: ineens is het er, dient het zich spontaan aan. Ga je een ritueel ‘bedenken’, dan komt het al gauw over als gekunsteld of "verzonnen".

Zo ook laatst bij een familie. Ze wilden een ingetogen, warme en persoonlijke dienst waar teksten, beelden en muziek één geheel vormden. Toen ik met hen om de tafel zat, hadden we het eigenlijk helemaal niet over een 'nieuw ritueel'. En toch lag er ineens één als vanzelfsprekend te fonkelen midden op tafel.

Opa hield van de natuur en had zelf in zijn document met laatste wensen de zin opgeschreven: “We geven hem terug aan de natuur, waarvan hij zo heeft gehouden.” De kleinkinderen hadden een belangrijke rol tijdens de afscheidsdienst. Ze droegen hem binnen, staken de lichten rond hem aan, en droegen hem weer weg naar zijn laatste rustplaats. Wat was er niet mooier als opa in zijn laatste bed ook door hen toegedekt zou worden met bloemen uit natuur, met prachtige witte rozen?

En zo gebeurde. Hij werd vol liefde toegestopt. Een klein gebaar met een grootse werking.

© 19 maart 2018 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

Ik wens jou dagen
van licht en vrede,
van verbondenheid,
van nabijheid en warmte.

Voor jou als jij je naaste mist:
hij of zij die de grens van het leven heeft overgestoken
op weg naar een nieuwe wereld.

Met kerst herinneren wij ons een geboorte.
Ook al bleef jij achter.
Weet, voel en vertrouw
dat wie jij hebt losgelaten aan dit leven
voortleeft
zolang jij bestaat
en daarna.

Loslaten is niet uitwissen,
maar
anders
vasthouden.

Vrede en alle goeds!

afscheid, persoonlijkk, ritueel, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

In onze maatschappij worden wij opgevoed als consumenten. Alles kiezen wij: van de kleur van onze broek, pen of bankstel tot onze uitvaart. We weten niet anders meer dan dat we veel materiele en immateriële zaken zelf kunnen bepalen of beïnvloeden, soms met één enkele muisklik. Zeker als we iets kopen en ervoor betalen, dan willen we iets te kiezen hebben. Kiezen maakt dat wij ergens onze individuele stempel op kunnen drukken. Zo gaat het in ons leven en zo gaat het niet anders rond ons sterven.

Leer hier mijn artikel in het Mariënburg Magazine, jaargang 34, nummer 4 (oktober 2017).

1 oktober 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Mariënburg Magazine | +31 6 11 16 16 31

Langzaam wordt het licht, afscheid, gedicht, sterven, moeder, Simone Snakenborg, uitvaarten Tilburg

Langzaam wordt het licht
De zon zet haar eerste stappen
in de nieuwe zomerdag

Je opent je ogen, kijkt om je heen
Wat mooi hier, zo blauw en fris
Ja, hier wil ik zijn

Dan kijk je naar beneden
en ziet een stip, je kind
Je strekt je uit en pakt zijn hand

Wees niet bang, ik ben hier,
zeggen je ogen,
Ik ben hier voor jullie, voor altijd

© 21 juli 2010 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 13

Rememberme.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding, Tilburg

Wanneer ik bij mensen binnenkom, is er vaak spanning. Soms komt het er in grote golven, omdat er in korte tijd veel besproken en besloten moet worden. ‘De rouwbrief moet op tijd weg, willen we een foto en waar had jij die adressen nu?’ En dan kom ik ook nog binnen. Ik stap een snelkookpan in die al aardig op temperatuur is. O, ja: de afscheidsdienst.

Lees hier mijn nieuwe blog op Rememberme.nl.

5 augustus 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

2

tien tips afscheidstekst Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding uitvaarten tilburg

En daar zit je dan, pen en papier paraat of je digitale apparaat onder handbereik. En jou is gevraagd een tekst te schrijven om voor te dragen tijdens een afscheidsdienst. Je hebt toegezegd, je wilt het ook, weet dat je het kan, dat je wat te zeggen hebt. Maar nu ... nu je dan je woorden wilt gaan opschrijven, blijft het stil, verdacht stil.

Hoe krijg ik mijn woorden op papier?

Deze 'oorverdovende' stilte is normaal. Dus wees gerust. Als je rustig wacht, dan verdwijnt die stilte vanzelf en voor je het weet staat je eerste zin op papier of je beeldscherm. Toen dit blog eerder verscheen, reageerde een lezer met de zinvolle aanvulling dat het goed is om een rustige plek op te zoeken, zodat je niet wordt afgeleid en je het ook in je hoofd rustig kan maken. In de hectische week van overlijden is er veel te regelen. Ga ergens rustig zitten, misschien wel in de natuur, zodat je tot rust kan komen en, voor wie hiermee vertrouwd is, kan aarden.

Tien tips

Maar heb je hulp nodig om jouw toespraak op papier te krijgen, lees dan hier mijn tien tips voor het schrijven van een goede afscheidstekst.

1. Ga brainstormen

Maak een eerste begin door je gedachten op gang te brengen. Dit kun je doen door woorden, zinnen, fragmenten, liedjes, en alles en alles wat in je opkomt op papier te zetten. Door zo vrij en 'ordeloos' te schrijven open je je zelf. Later als je je losse woorden e.d. terugleest, kun je gaan kiezen wat je wilt gebruiken voor je voordracht. Je kunt uiteraard ook pratend brainstormen. Met iemand tegenover je of tegen een opnameapparaat. Het gaat erom dat je niets van wat je zegt of opschrijft op voorhand wegstreept of 'veroordeelt'. Eerst schrijven, dan schrappen.

Heb je moeite met het brainstormen, misschien helpt het dan om een foto van de overledene te bekijken. Ook deze tip komt van een deskundige bij het lezen van dit blog.

2. Niet te lang

Je hoeft niet de hele afscheidsdienst te vullen met jouw toespraak. Richt je op een tekst van vijf minuten. Dit is ongeveer 1 a4-tje in normaal lettertype of vijfhonderd woorden (je tekstverwerker telt automatisch de woorden die je schrijft).

3. Begin gewoon ....

Dit is geen flauwe tip. Als je wilt beginnen, maar je weet niet hoe te beginnen, dan stopt jouw hoofd alle energie in het zoeken naar een begin in plaats van in woorden en zinnen te formuleren en op te schrijven.

Heel simpel gezegd: begin gewoon met schrijven, zonder je druk te maken of dat ook het eerste is wat je wilt gaan zeggen. Het begin kun je altijd achteraf nog aan je tekst toevoegen.

4. Schrijf in korte zinnen

Voorlezen gaat meestal gemakkelijk in kortere zinnen. Iedereen leest op een eigen wijze voor. Leidend hierbij is wanneer je ademhaalt. Als jij je zinnen een beetje kunt aanpassen op jouw ademritme, dan zal de tekst die je schrijft heel natuurlijk klinken. Je kunt achteraf je zinnen aanpassen op jouw voorleeswijze of al schrijvende je zinnen af en toe voorlezen om te horen hoe ze klinken.

5. Vind je schrijven moeilijk? Spreek dan

Heb je moeite met het opschrijven van jouw verhaal? Pak dan een opnameapparaat, bv, je mobiele telefoon en spreek je tekst in. Praat en praat. Net zolang tot je hebt gezegd wat je wilde zeggen. Typ daarna het gesprokene over en jouw verhaal is af.

6. Laat je ondersteunen met beeld en geluid

In de meeste afscheidsruimtes of aula's is het mogelijk foto's te projecteren op een beeldscherm aan de muur. Niets zo verhelderend als één of meer foto's die bij jouw verhaal passen. Let er wel op dat je niet te veel foto's gebruikt en dat deze jouw verhaal ondersteunen. Gebruik je een hele voorstelling, dan bestaat de kans dat de toehoorders alleen naar de foto's kijken en voor jouw verhaal geen aandacht meer hebben. Een voorstelling van meer foto's kun je beter tonen als er een muziekstuk klinkt.

Ook muziek als ondersteuning kan heel goed werken: zachtjes op de achtergrond bij bijvoorbeeld dichtregels of vooraf, middenin of achteraf, ter ondersteuning van je verhaal. bij het voorlezen tijdens muziek is het wel belangrijk dat je goed let op de verstaanbaarheid van de tekst. Dus dat je duidelijk en rustig voorleest en dat de muziek echt achtergrondmuziek is. Mochten er slechthorenden onder de toehoorders zijn, dan kun je de combinatie van tekst en muziek beter achterwege laten.

7. Stem je af op je toehoorders

Probeer je al schrijvende je toehoorders voor je te zien. Voor of tegen wie spreek je? Wat voor taal verstaan zij? Wat was jouw en hun relatie met de overledene? Ben jij een bekende of onbekende? Tegen iemand praten kan makkelijker schrijven dan tegen het 'onbekende niets'.

8. Bied ruimte aan humor

Misschien een cliché. Maar zo belangrijk. Het is verdrietig dat iemand is overleden. Maar dat betekent niet dat je toespraak een tranendal moet zijn. Zoals Nederlands schrijver Godfried Bomans al schreef: Humor is overwonnen droefheid. Humor geeft licht aan je verhaal.

9. Geef ruimte aan je eigen emoties

Het schrijven en uitspreken van jouw persoonlijke toespraak kan emotioneel zijn. Geef ruimte aan jouw eigen verdriet of andere emoties die je al schrijvende tegenkomt. Alle emoties die jij in je voorbereiding verwerkt, zullen tijdens jouw toespraak niet meer op de voorgrond aanwezig zijn.

Het is daarom erg belangrijk om jouw eigen tekst hardop te oefenen en ruimte te geven aan jouw tranen, boosheid en alle emoties die je voelt. Je kunt in je eentje, eventueel voor een spiegel, oefenen of de tekst voorlezen voor iemand anders. Net zolang totdat je 'alle' tranen eruit heb gehuild.

10. Vraag steun tijdens het voordragen

Bij de afscheidsdiensten die ik heb mogen begeleiden is er tot op heden nog nooit iemand geweest die een tekst niet heeft kunnen voorlezen. Als je goed hebt geoefend en zelf, in jouw eigen omgeving, de tekst hardop kunt voorlezen, dan zal je dat tijdens de afscheidsdienst doorgaans ook kunnen.

Ook kun je hulp en steun vragen van een familielid die bij je staat of van de ritueelbegeleider, voorganger of uitvaartverzorger die de afscheidsdienst leidt.

Hulp nodig bij het schrijven van teksten voor een afscheidsdienst?
Vul een contactformulier in.

 

© 11 juli 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

* Met dank aan diverse lezers voor hun aanvullingen.

Handwerken Simone Snakenborg Ritueelbegeleidiing Afscheidsdienst Uitvaart Tilburg

Handwerken was haar lust en haar leven en ze was niets liever dan in haar atelier bezig met stof, draad en garen. Zo heeft ze heeft enige meters gebreid aan sokken, dassen, mutsen en truien. Voor de kinderen maakte ze vroeger veel kleding en zovele jaren later leverden de schoonzoons maar wat graag hun kapotte of te grote broeken in. Heel handig! De kleindochters hebben van oma menig breilesje gehad.

Leven is handwerk, is een handgemaakt kunstwerk op maat. Zij heeft haar leven ten volste geleefd en er iets moois van gemaakt. Tot op het laatst heeft ze genoten van een actief leven, samen met haar man. Voor haar was afgelopen maandag toen ze stierf het handwerk van haar leven voltooid. Het was goed zo. En de herinnering aan haar leven, aan het kunstwerk dat ze ervan heeft gemaakt en aan wie ze was, zullen wij altijd met ons meedragen in ons hart.

- met Robin de Bruin van Monuta Bloemendaal.

30 juni 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31