Spring naar inhoud

1

Trg aan de natuur, persoonlijk ritueel, nieuw ritueel, ritueelbegeleiding, rozen, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Het werk van een ritueelbegeleider is soms opereren op de vierkante millimeter. Nabestaanden willen graag een persoonlijk en uniek afscheid en samen komen we tot woorden, beelden, muziek, symbolen en rituelen die raken. Het zijn allemaal subtiele ingrediënten van een uitgebalanceerd geheel.

Rituelen die werken zijn er genoeg in onze traditie. Licht aansteken, een reiniging tot vergeving, het laatste afscheid met een hand of een kus op de kist. Binnen onze cultuur voelen ze als vertrouwd en hebben ze een in- en uitwerking op de diepere lagen in onszelf.

Een nieuw, persoonlijk ritueel maak of bedenk je niet: ineens is het er, dient het zich spontaan aan. Ga je een ritueel ‘bedenken’, dan komt het al gauw over als gekunsteld of "verzonnen".

Zo ook laatst bij een familie. Ze wilden een ingetogen, warme en persoonlijke dienst waar teksten, beelden en muziek één geheel vormden. Toen ik met hen om de tafel zat, hadden we het eigenlijk helemaal niet over een 'nieuw ritueel'. En toch lag er ineens één als vanzelfsprekend te fonkelen midden op tafel.

Opa hield van de natuur en had zelf in zijn document met laatste wensen de zin opgeschreven: “We geven hem terug aan de natuur, waarvan hij zo heeft gehouden.” De kleinkinderen hadden een belangrijke rol tijdens de afscheidsdienst. Ze droegen hem binnen, staken de lichten rond hem aan, en droegen hem weer weg naar zijn laatste rustplaats. Wat was er niet mooier als opa in zijn laatste bed ook door hen toegedekt zou worden met bloemen uit natuur, met prachtige witte rozen?

En zo gebeurde. Hij werd vol liefde toegestopt. Een klein gebaar met een grootse werking.

© 19 maart 2018 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31

afscheid, persoonlijkk, ritueel, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

In onze maatschappij worden wij opgevoed als consumenten. Alles kiezen wij: van de kleur van onze broek, pen of bankstel tot onze uitvaart. We weten niet anders meer dan dat we veel materiele en immateriële zaken zelf kunnen bepalen of beïnvloeden, soms met één enkele muisklik. Zeker als we iets kopen en ervoor betalen, dan willen we iets te kiezen hebben. Kiezen maakt dat wij ergens onze individuele stempel op kunnen drukken. Zo gaat het in ons leven en zo gaat het niet anders rond ons sterven.

Leer hier mijn artikel in het Mariënburg Magazine, jaargang 34, nummer 4 (oktober 2017).

1 oktober 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Mariënburg Magazine | +31 6 11 16 16 31

Bellen blazen voor oma

Alweer zeven jaar geleden stond ik achter een lessenaar in het crematorium. Mijn eigen schoonmoeder was overleden en ik leidde de dienst. Vier kinderen tussen de twee en zes jaar oud zaten te wippen op de voorste bank, want lang stilzitten is er op die leeftijd nog niet bij. Twee van de vier waren mijn eigen kinderen. Zij waren gewend om mij te zien als voorganger, en voelden zich betrekkelijk vrij in de ruimte. Mijn dochter van bijna drie dribbelde achter mij aan en kwam naast mij staan. Alsof ze de dienst op haar manier ook wilde leiden. Want het was ook haar oma die was overleden. De oma die nota bene op dezelfde dag jarig was als zij. De oma van de kast met sjaals waarin ze altijd mocht rommelen, van de koekjes en de appelsap. De oma van de eindeloze aandacht en belangstelling.

Zo begint mijn nieuwe blog op RemeberMe. Lees hier het blog verder.

© 22 september 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en RememberMe

2

Uitvaartbegeleiding, Uitvaartleiding, Uitvaartspreker, Afscheidsdienst, Ritueelbegeleiding, Rituelen, Persoonlijk Ritueel, In memoriam, Levensverhaal, Uitvaartteksten, Uitvaartspeech, uitvaarttoespraak, Begrafenis, Crematie, Dood, Overlijden, Afscheid, Persoonlijk verhaal, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Rituelen worden niet bedacht, ze ontstaan. Zo heb ikzelf een persoonlijk ritueel dat gegroeid is in de loop der jaren. Voor de geboorte van mijn twee kinderen, nu dertien jaar geleden zijn onze twee oudste kinderen kort na elkaar veel te vroeg geboren en overleden. Een verdrietige tijd, waarin hoop en verwachting in een adem werden gesmoord. Hoe graag hadden we ze niet in ons leven verwelkomd, ze vastgehouden, voor ze gezorgd? In die tijd was ook mijn 'tweede vader' overleden. En ik herinner me zo de pijn van het onrecht. Dat een ouder overleed - hoe onverwachts en verdrietig ook - dat kon ik nog wel een plaats geven, maar dat mijn kinderen waren gestorven, dat boorde als een speer door mijn hart en vormde een litteken dat nooit slijt.

En zo kwam het dat die twee altijd in ons leven zijn gebleven: ze kregen een naam - Roos en Thomas -  en een plantje in de tuin. Ook onze kinderen weten wie Roos en Thomas zijn en zien hen als een van ons.
En naarmate de jaren vorderden en hun kleine planten groeiden, groeide er een ritueel. Rond de planten (rozen, niet toevallig), verzamelde zich een bonte cirkel van stenen en steentjes. Door de kinderen gevonden en daar in een cirkel neergelegd. En ook werd er een engeltje uitgezocht in een nabij gelegen tuincentrum dat beide rozen gezelschap kwam houden.

Zo kregen Roos en Thomas steeds duidelijker een eigen plek in onze tuin en ons leven.

En één keer per jaar, als de lente nog jong is en het weer het toelaat, wassen we de stenen en het engeltje, ruimen we de herfstbladeren op, wieden we het plekje om en worden de rozen bemest. Zodat ze er een weer een jaartje tegen kunnen. Door de jaren heen is dit klein onderhoud gegroeid tot een persoonlijk ritueel. Ieder jaar als ik dit plaatsje onder handen neem en we het samen opnieuw inrichten, denk ik aan hen en aan ... nieuw leven. Onder de herfstbladen komt steeds weer de herinnering tevoorschijn en wordt mijn liefde voor hen aan het licht gebracht. Zodat zij er weer een jaartje tegen kunnen.

Doodgaan is opnieuw geboren worden.
Loslaten is opnieuw vasthouden.
Wie niet meer leeft,
leeft voort in ons hart.

Altijd.

© 25 maart 2016 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 06-11.16.16.31

2

Met de veranderende positie van de kerk in de samenleving heeft Nederland vanaf 1995 een specialist in rituelen erbij gekregen: de ritueelbegeleider, of in het Engels: de 'civil celebrant'. Deze vakspecialist voorziet in de behoefte om scharniermomenten in het leven, zoals een relatiebevestiging, huwelijk, doop, verwelkoming in het leven of een afscheid te markeren in een samenzijn en aan de hand van een ritueel vorm en diepgang te geven. Het is veelal een hogeropgeleide, die los van een kerkelijke instantie werkt, met name in de uitvaart- en huwelijksbranche. In de uitvaartzorg heet een ritueelbegeleider ook wel een uitvaart(bege-)leider of woorddienstbegeleider. In dit blog vind je antwoord op de vragen die mij geregeld gesteld worden tijdens mijn werk.

Is een ritueelbegeleider religieus?

Een ritueelbegeleider wordt vaak opgezocht als er geen band is met een kerk en werkt onafhankelijk van een bepaalde religieuze instelling. Dit betekent echter niet dat ritueelbegeleiding per definitie niet religieus zou zijn. Ritueelbegeleiders zoeken naar de zingevingservaringen van de betrokkenen zelf en geven deze vorm. Vanuit de praktijk, in het katholieke zuiden, merk ik juist heel vaak dat religie de basis vormt van de afscheidsdienst of het persoonlijke ritueel dat ik begeleid. Meestal werk ik los van een kerkelijke instantie en soms is er wel een samenwerking, bijvoorbeeld als er een uitvaartdienst in de kerk en het crematorium wordt gehouden.

Verder hebben ritueelbegeleiders soms op persoonlijke basis een band met een bepaalde kerk, als gemeenschapslid of omdat ze er werkzaam zijn als pastoraal werker of dominee. Ikzelf ben verbonden aan EkklesiaTilburg.nl als voorganger en actief vrijwilliger.

Moet je per se nieuwe rituelen bedenken?

Een ritueelbegeleider zie ik niet als iemand die 'alleen maar' nieuwe rituelen creëert. Het kan, het ligt open om een nieuw ritueel vorm te geven, In de voorbereiding ontstaan rituelen bijna als vanzelf. Tijdens een gesprek 'is' een ritueel er ineens. Maar ik merk juist ook dat mensen zoeken naar en houvast vinden in oude rituelen, zoals bijvoorbeeld een absoute of een doop.

Herinneren, loslaten en uitzien
Bij afscheidsdiensten geldt wat mij betreft bovendien dat het gehele samenzijn het ritueel vormt. Een afscheid is een proces van herinneren naar loslaten en uitzien. Samen herinneren we ons de fragmenten van iemands leven die we kennen, we laten iemands lichaam los en we zien uit naar een 'nieuwe wereld' waar de overledene en de nabestaanden vertrouwen dat hij of zij nu is. Dat is de choreografie waarlangs een afscheidsritus zich wat mij betreft beweegt.

Wat is een ritueel?

Een ritueel definieer ik als een compositie van stilistische handelingen waaraan de betrokken personen een bijzondere betekenis en waarde geven. Een ritueel is een proces in het klein, waarmee het ‘grote proces’ dat wordt ‘uitgebeeld’ of gemarkeerd in een bepaald licht kan worden gezet. Door het ritueel in een bepaald licht te zetten, wordt ook het ‘grote proces’ waarvoor het ritueel een symbool is op deze wijze gekleurd. Het is daarom belangrijk om een ritueel te kiezen en vorm te geven die past bij de persoonlijke situatie van de betrokkenen. Niet de situatie vraagt om het ritueel maar de mens in de situatie. Een belangrijke stap in de voorbereiding is om zuiver te bepalen wat de specifieke achtergronden bij het ritueel zijn en wat wordt gewenst dat het ritueel mag brengen.

Is ritueelbegeleiding duur?

Ritueelbegeleiding bij afscheid is een vorm van uitvaartzorg die gedekt wordt door de uitvaartverzekering. De ritueelbegeleider verzorgt een gedeelte van uitvaartbegeleiding. Er is daarom een nauwe samenwerking tussen ritueelbegeleider en uitvaartverzorger. Ze werken als een team om het afscheid optimaal te stroomlijnen en te regelen.

Voor begeleiding van persoonlijke rituelen worden uiteraard ook kosten in rekening gebracht. Deze zijn vergelijkbaar met die van een kerkelijk ritueel.

Meer informatie

Kijk hier voor meer informatie over wat ik voor jou kan doen.

Meer weten over ritueelbegeleiding?
Kijk dan hier op mijn website of bekijk het filmpje van de LBvR.

Meet & greet: zondag 19 maart 2017

Op zondag 19 maart 2017 sta ik op de uitvaartbeurs 'Licht op de dood'. Ik vind het erg leuk vinden om jou hier te ontmoeten.

Locatie: Duvelhok – Sint Josephstraat 133 – Tilburg
Tijd: 12:00 - 17
 00: uur
Kijk voor meer informatie op: Licht op de dood

Over Simone Snakenborg
Simone Snakenborg (1969) is onafhankelijk ritueelbegeleider en is gespecialiseerd in begeleiding van afscheidsdiensten en persoonlijke rituelen. Ze heeft ruim jaar ervaring als voorganger bij vrijzinnige kerkgemeenschappen zoals EkklesiaTilburg.nl en bij uitvaarten in diverse stijlen. Verder schrijft ze voor Nieuwwij.nl als ritueeldeskundige. Tot aan 2013 werkte Simone als marktonderzoeker bij een aantal bedrijven in Breda.

Simone is lid van de Landelijke Beroepsvereniging voor Ritueelbegeleiders en het Netwerk Sterven en Rouw Midden-Brabant.

© 6 februari 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding, 06-11.16.16.31

simoneIn

in de donkere dagen voor Kerst, waarin ik, tussen het wegwerken van de laatste deadlines en opdrachten door, toeleef naar wat rust en gezelligheid rond de kerstboom, valt mij de huidige berichtgeving over aanslagen in Duitsland en Turkije des te zwaarder. En ik heb zomaar een vermoeden dat ik niet de enige ben. Gelukkig heb ik een persoonlijk ritueel in deze dagen van wanhoop, dat ik graag met je deel.

Lees verder op: Nieuwwij.nl

22 december 2016 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding en Nieuwwij.nl

Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Het is zo belangrijk dat de afscheidsdienst past bij de overledene en ook bij de nabestaanden. Dat het samenzijn herkenbaar is en de persoonlijkheid ademt van degene die is overleden.

Deze persoonlijke toon kan worden geraakt met woorden - de taal van alle betrokkene - met muziek, met foto's of video's, In de meeste uitvaarten wordt hiermee wel 'gespeeld'.

Als ritueelbegeleider zoek ik echter ook naar een persoonlijk ritueel, als de nabestaanden dit uiteraard wensen, en naar een persoonlijk symbool.

Persoonlijk symbool

Een persoonlijk symbool is een voorwerp dat past bij de overledene, Dat hij of zij altijd bij zich heeft gedragen of gemaakt, bijvoorbeeld: een kunstwerk, een voorwerp dat hij of zij graag ter hand man, een boek, een beker, een landkaart, enzovoort. Iets wat een eigen verhaal vertelt over belangrijke momenten in het voorbije leven.

Zo mocht ik vandaag voorgaan in een afscheidsdienst waarin een knuffelaapje een centrale plaats innam. Een kleine pluchen talisman die altijd in de auto op het dashboard had gelegen tijdens de vele reizen die de persoon door het land maakte voor zijn werk.

Nu was het aapje dus mee op de allerlaatste reis, als persoonlijke geluksdrager. Omringd door verwanten en naasten.

 

Zoals jouw talisman altijd deed,

zo doen wij nu:

wij wensen jou een goede reis.

- veel geluk.

 

© Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 6 juli 2016