Spring naar inhoud

Dag van de rouw
Foto: www.henrietteaandewiel.com

Op 12 juni 2014 riep Henriëtte aan de Wiel in haar eentje deze dag uit tot Dag van de Rouw. En waarom niet? In Nederland kennen we de Dag van de Dans, de Dag van de Aarde, de Dag van de Zorg en een veelheid aan andere Dagen. Dus waarom niet de Dag van de Rouw.

Volgens de bedenkster is dit een dag om "stil te staan bij je dierbare die je verloren bent, je partner, je kind, je zus of broer, je vader of moeder, je opa of oma, je nicht of neef, je maatje, je collega, vriend of vriendin, kennis, je huisdier of wie of wat dan ook." Een dag in aanvulling op Allerzielen, zonder label van een religie, maar bedoeld voor iedereen.

 Maar waarom kan er niet een keer aandacht zijn voor de rouwende zelf?

Natuurlijk biedt zo'n dag een mooie gelegenheid om tijd en ruimte te maken voor herdenken en herinneren. in aanvulling op Allerzielen, Wereld Lichtjes Dag. Moederdag, Vaderdag,  iemands sterf- of verjaardag of een andere betekenisvolle dag.

Maar, dan stel ik me de vraag:  waarom kan er niet eens aandacht zijn voor het rouwen en de rouwende zelf? Rouwen is steeds meer een privéaangelegenheid geworden dat plaatsvindt achter de voordeur. De omgeving verwacht dat de rouwende een paar maanden na de uitvaart er wel weer 'overheen' is.  En aan de buitenkant lijkt dat misschien ook zo. Het werk is opgepakt, de kinderen worden weer van school gehaald, de tennisclub bezocht.

Terwijl de rouwende weet; niets is minder waar. Over rouwen kom je niet zomaar heen. Het verdriet verweeft zich met je leven, steekt gaandeweg minder vaak de kop op. Dat wel. Maar het blijft in je vezels aanwezig.

Daarom: laat de Dag van de Rouw een dag zijn waarop wij om ons heen kijken naar rouwenden in onze omgeving. Om eens op bezoek te gaan of te bellen en te luisteren naar hun verhaal. Want dat is waarmee wij hen kunnen helpen: aanwezig zijn en luisteren.

Laat de Dag van de Rouw een dag zijn voor iedereen die rouwt om een verlies van mensen, dieren en dingen. Ik ben vóór!

Meer informatie: Dag van de Rouw

© 12 juni 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | +31 6 11 16 16 31    

Rouwen, hier heb ik helemaal geen tijd voor, Nieuwwij.nl, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding

Rouwen is een persoonlijk proces dat steeds vaker tevoorschijn komt van achter de voordeur en in het openbaar gaat leven. En dus verschijnen er persoonlijke rouwverslagen, zoals bijvoorbeeld de roman 'Daniëlle, Hier heb ik helemaal geen tijd voor ' van Lilian Boudewijn-Slaats.

Lees hier mijn recensie op Nieuw Wij van het boek dat ik in één adem uitlas.

6 mei 2017 | Simone Snakenborg en Nieuwwij

2

Had mijn moeder dat boek maar - Vingerafdruk van verdret, Siimome Snakenborg Ritueelbegeleiding
Vingerafdruk van verdriet - Manu Keirse

In 2004 overleed mijn stiefvader op geheel onverwachte wijze. Ik wist vier dagen dat ik voor de derde keer zwanger was, leefde in hoop en onzekerheid na twee vroeggeboortes, toen het nieuws kwam dat hij een ernstige hersenbloeding had gekregen. De dagen tussen de bloeding en zijn overlijden verliepen snel en chaotisch. Ik heb nooit afscheid van hem kunnen nemen, laat staan hem kunnen vertellen dat er dit keer misschien wel een kleinkind op komst was.

Het jaar erna kan ik me eigenlijk niet meer zo goed herinneren hoe ik me voelde ... Vrijwel direct na zijn overlijden was ik de regelstand geschoten. Voelde me als enige binnen de familie geroepen om hem te wassen, de uitvaart te regelen en aandacht te hebben voor mijn moeder. Na een aantal maanden begon mijn zwangerschap bovendien steeds vastere vormen aan te nemen. Ik leefde tussen verdriet, ongeloof en blijdschap. Totdat uiteindelijk mijn buik het voor het zeggen kreeg en de blijdschap voor het nieuwe leven me van het verdriet afleidde en me het nieuwe leven introk.

Een 'goed' rouwproces?

Of dat nou een 'goed' rouwproces was? Volgens het boek 'Vingerafdruk van verdriet' van Manu Keirse en volgens de hedendaagse theorieën over rouwverwerking is ieder rouwproces persoonlijk en passend bij ieder situatie. Ik had in het jaar ervoor twee kinderen verloren. Het rouwen om een vader (weliswaar ook te vroeg overleden) voelde voor mij 'natuurlijker'. "Het is voor mij makkelijker om een ouder te verliezen dan een kindje", antwoordde ik in die tijd als mij werd gevraagd hoe het met mij ging. Dus, bij mijn weten pakte ik de draad van het leven weer aardig snel op, en dat voelde goed voor mij. Natuurlijk had ik verdriet en was er ook onvrede met de onafheid van het afscheid. Zo jammer dat ik hem nooit met woorden heb kunnen bedanken voor zijn goede zorgen. Maar ik weet dat hij zo nu en dan bij mij is. En heb later een en ander op mijn manier uitgesproken en uitgepraat.

Rouw in golven

Voor mijn moeder verliep het rouwproces heel anders. Zeker een jaar was zij ondergedompeld in groot verdriet. Had ik toen haar het boek van Manu Keirse maar kunnen geven. Een rouwproces omschrijft hij als een proces - met een begin, midden en einde - dat zich voltrekt in golven. Het verdriet dat er soms is, dan weer niet. Eerst in vele hoge golven achter elkaar, later met meer vlakke stukken, met op onverwachte momenten een tsunami van verdriet of andere rouwgevoelens.

Had ik haar het boek maar kunnen aanreiken. Zodat ze dat jaar had kunnen lezen dat het zou overgaan. Dat wonden littekens kunnen worden en de golven van rouw zich met steeds grotere tussenposen zouden laten zien.

Dat rouwen praten en uiten is, steeds maar opnieuw. Over de gebeurtenissen rond het korte ziekbed, rond het waken, de reeks van nieuwe hersenbloedingen, het regelen dat we nog afscheid konden nemen, het te laat zijn van ons en het onverbiddelijke sterven van hem. Ik heb zeker een jaar lang na het overlijden van mijn stiefvader haar één keer per week gebeld. En haar alleen maar laten praten. Steeds een uur lang. Alleen maar woorden over toen, wat wel en wat niet. En heel af en toe kwam dan de vraag: "Wat vind jij?" Maar voordat ik een halve zin had kunnen antwoorden, kwamen dan weer nieuwe woorden. Wat bijzonder om te lezen dat ik, toen onwetend, haar hiermee zo geholpen heb.

het boek Vingerafdruk van verdriet is een bron van herkenning en thuiskomen. Aanrader voor iedereen die te maken heeft gehad met een verlies van een naaste en steun en houvast zoekt bij het verloop van hun rouwproces.

© 26 april 2017 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 06-11.16.16.31

2

Uitvaartbegeleiding, Uitvaartleiding, Uitvaartspreker, Afscheidsdienst, Ritueelbegeleiding, Rituelen, Persoonlijk Ritueel, In memoriam, Levensverhaal, Uitvaartteksten, Uitvaartspeech, uitvaarttoespraak, Begrafenis, Crematie, Dood, Overlijden, Afscheid, Persoonlijk verhaal, Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding Tilburg

Rituelen worden niet bedacht, ze ontstaan. Zo heb ikzelf een persoonlijk ritueel dat gegroeid is in de loop der jaren. Voor de geboorte van mijn twee kinderen, nu dertien jaar geleden zijn onze twee oudste kinderen kort na elkaar veel te vroeg geboren en overleden. Een verdrietige tijd, waarin hoop en verwachting in een adem werden gesmoord. Hoe graag hadden we ze niet in ons leven verwelkomd, ze vastgehouden, voor ze gezorgd? In die tijd was ook mijn 'tweede vader' overleden. En ik herinner me zo de pijn van het onrecht. Dat een ouder overleed - hoe onverwachts en verdrietig ook - dat kon ik nog wel een plaats geven, maar dat mijn kinderen waren gestorven, dat boorde als een speer door mijn hart en vormde een litteken dat nooit slijt.

En zo kwam het dat die twee altijd in ons leven zijn gebleven: ze kregen een naam - Roos en Thomas -  en een plantje in de tuin. Ook onze kinderen weten wie Roos en Thomas zijn en zien hen als een van ons.
En naarmate de jaren vorderden en hun kleine planten groeiden, groeide er een ritueel. Rond de planten (rozen, niet toevallig), verzamelde zich een bonte cirkel van stenen en steentjes. Door de kinderen gevonden en daar in een cirkel neergelegd. En ook werd er een engeltje uitgezocht in een nabij gelegen tuincentrum dat beide rozen gezelschap kwam houden.

Zo kregen Roos en Thomas steeds duidelijker een eigen plek in onze tuin en ons leven.

En één keer per jaar, als de lente nog jong is en het weer het toelaat, wassen we de stenen en het engeltje, ruimen we de herfstbladeren op, wieden we het plekje om en worden de rozen bemest. Zodat ze er een weer een jaartje tegen kunnen. Door de jaren heen is dit klein onderhoud gegroeid tot een persoonlijk ritueel. Ieder jaar als ik dit plaatsje onder handen neem en we het samen opnieuw inrichten, denk ik aan hen en aan ... nieuw leven. Onder de herfstbladen komt steeds weer de herinnering tevoorschijn en wordt mijn liefde voor hen aan het licht gebracht. Zodat zij er weer een jaartje tegen kunnen.

Doodgaan is opnieuw geboren worden.
Loslaten is opnieuw vasthouden.
Wie niet meer leeft,
leeft voort in ons hart.

Altijd.

© 25 maart 2016 | Simone Snakenborg Ritueelbegeleiding | 06-11.16.16.31